DSE501 notları
C, linked list ödevi, regex ve awk. Sayfada aramak için Ctrl+F.
Sık yapılan hatalar
| Yanlış | Doğru | Kural |
|---|---|---|
for (i = 0, i < n, i++) | for (i = 0; i < n; i++) | for içinde iki tane noktalı virgül var, virgül yok |
c++ (satır sonu boş) | c++; | her komut ; ile biter. for (...), if (...), { ve } satırlarında ; olmaz |
myLen(s[]) | myLen(s) | diziyi fonksiyona verirken yalnızca adı yazılır |
cur.name | cur->name | solda pointer varsa ok, değişkenin kendisi varsa nokta |
prev->NULL; | prev = NULL; | atama her zaman = ile yapılır. Okun sağında yalnızca alan adı olur |
cur->next (ilerlemek için) | cur = cur->next | atama olmadan cur yerinden oynamaz |
struct *node next; | struct node *next; | tür iki kelime: struct node. Yıldız türden sonra, addan önce |
cur =! NULL | cur != NULL | eşit değil: önce ünlem, sonra eşittir |
name = "Hasan"; | strcpy(name, "Hasan"); | yazı = ile kopyalanmaz |
if (a == b) (yazılar için) | if (strcmp(a, b) == 0) | yazı == ile karşılaştırılmaz |
*part == " " | *part == ' ' | tek karakter tek tırnak, yazı çift tırnak |
float r = a / b; (ikisi int) | float r = (float)a / b; | int / int sonucu int olur, ondalık atılır |
struct sonunda } | }; | struct tanımı noktalı virgülle biter |
free *p; | free(p); | free bir fonksiyon, adresi alır |
Derleyici hata verirse en üstteki hatadan başla. Hata gösterilen satırın bir üstüne de bak, eksik ; ya da } genelde oradadır.
Kağıtta yazarken: her { açınca hemen altına } koy, içini sonra doldur.
C iskelet
#include <stdio.h>
#include <string.h>
#include <stdlib.h>
int main(void)
{
int age = 24;
float w = 71.5;
char g = 'M';
printf("%d %.1f %c\n", age, w, g);
return 0;
}| Yer tutucu | Tür | Not |
|---|---|---|
%d | int | |
%f | float | %.2f iki ondalık |
%c | char | tek karakter |
%s | yazı | %-12s sola yaslı 12 karakter |
Okuma: scanf("%d", &age); değişkenin adresi verilir.
Bölme: 7 / 2 sonucu 3, 7 % 2 sonucu 1, (float)7 / 2 sonucu 3.5.
Artırma: y = x++; önce eski değeri verir, sonra artırır. y = ++x; önce artırır.
Derleme: gcc dosya.c -o program && ./program
Koşul ve döngü
if (hours > 40)
pay = 20 * 40 + 30 * (hours - 40);
else
pay = 20 * hours;
switch (op) {
case '+': r = a + b; break;
case '-': r = a - b; break;
default: printf("unknown\n");
}
for (i = 0; i < n; i++) /* basla; devam kosulu; ilerle */
printf("%d ", i);
while (n > 0) {
n = n / 10;
}break döngüden çıkar, continue o turun kalanını atlar. switch içinde break unutulursa alttaki case de çalışır.
Fonksiyon
int add(int a, int b) /* donus turu, ad, parametreler */
{
return a + b;
}
void hello(void) /* deger dondurmeyen */
{
printf("hello\n");
}
/* cagirma */
s = add(3, 4); /* deger donduren: sonucu ata */
hello(); /* void: yalnizca cagir */Fonksiyona değerin kopyası gider, içeride değiştirmek dışarıyı etkilemez. Diziler istisna: dizinin kendisi gider.
Dizi
int a[5] = {3, 8, 1, 6, 2}; /* numaralar 0'dan 4'e */
/* toplam */
int sum(int a[], int n)
{
int i, s = 0;
for (i = 0; i < n; i++)
s = s + a[i];
return s;
}
/* en buyuk */
int maxOf(int a[], int n)
{
int i, m = a[0];
for (i = 1; i < n; i++)
if (a[i] > m)
m = a[i];
return m;
}
/* kosulu saglayanlari sayma */
int countEven(int a[], int n)
{
int i, s = 0;
for (i = 0; i < n; i++)
if (a[i] % 2 == 0)
s++;
return s;
}Kalıbın üç parçası: başlangıç değeri olan sonuç değişkeni, for (i = 0; i < n; i++), içeride tek satırlık iş.
String
String, sonunda '\0' olan char dizisidir. char s[] = "khas"; beş kutu tutar, strlen(s) 4 verir.
/* strlen'in elle yazilmis hali */
int myLen(char s[])
{
int i, c = 0;
for (i = 0; s[i] != '\0'; i++)
c++;
return c;
}
/* bir karakteri sayma */
int countCommas(char s[])
{
int i, c = 0;
for (i = 0; s[i] != '\0'; i++)
if (s[i] == ',')
c++;
return c;
}| Fonksiyon | İşi |
|---|---|
strlen(s) | uzunluk |
strcpy(a, b) | b'yi a'ya kopyalar |
strcmp(a, b) | aynıysa 0, a alfabetik olarak önceyse negatif, sonraysa pozitif |
strtok(s, ",") | virgüle kadar olan parçayı verir. Devamı için strtok(NULL, ",") |
strcspn(s, "\r\n") | satır sonu karakterinin yeri |
atoi(s) | yazıyı sayıya çevirir: atoi("60") sonucu 60 (stdlib.h) |
Sıralama (bubble sort)
void sort(int a[], int n)
{
int i, j, t;
for (i = 0; i < n - 1; i++) {
for (j = 0; j < n - 1 - i; j++) {
if (a[j] > a[j + 1]) {
t = a[j];
a[j] = a[j + 1];
a[j + 1] = t;
}
}
}
}- Komşuları karşılaştırır, sıra yanlışsa takas eder.
n - 1: n kutunun n - 1 komşu çifti var, son elemanın sağında komşu yok.- i: her geçişte en büyük eleman sona oturur, ona tekrar bakılmaz.>küçükten büyüğe sıralar,<büyükten küçüğe.- Takas için üçüncü bir geçici değişken gerekir.
Struct dizisinde: karşılaştırırken alana bak, takasta bütün struct'ı taşı.
void sortByAge(struct person x[], int n)
{
int i, j;
struct person t;
for (i = 0; i < n - 1; i++) {
for (j = 0; j < n - 1 - i; j++) {
if (x[j].age > x[j + 1].age) {
t = x[j];
x[j] = x[j + 1];
x[j + 1] = t;
}
}
}
}Ada göre sıralamak için koşul: strcmp(x[j].name, x[j + 1].name) > 0
Struct
struct person {
char name[50];
int age;
}; /* sondaki ; sart */
struct person p; /* tek kisi */
p.age = 24;
strcpy(p.name, "Mert");
struct person list[50]; /* struct dizisi */
list[0].age = 61;
strcpy(list[0].name, "Hasan");
for (i = 0; i < n; i++)
printf("%s %d\n", list[i].name, list[i].age);
list[0] = list[1]; /* struct = ile butun olarak kopyalanir */Struct tanımı fonksiyonların dışına, main'in üstüne yazılır.
Union: struct gibi tanımlanır ama alanlar aynı belleği paylaşır, aynı anda yalnızca biri geçerlidir. Enum: adlandırılmış tam sayı sabitleri. typedef: bir türe kısa ad verir.
Pointer ve malloc
int a = 5;
int *p = &a; /* p, a'nin adresini tutar */
*p = 9; /* p'nin gosterdigi yere 9 yaz: a artik 9 */
struct person a;
struct person *p = &a;
p->age = 61; /* pointer uzerinden alan: ok */
strcpy(p->name, "Hasan");
printf("%s %d\n", a.name, a.age); /* degiskenin kendisi: nokta */| İşaret | Anlamı |
|---|---|
&a | a'nın adresi |
*p (kullanımda) | p'nin gösterdiği yerdeki değer |
int *p (tanımda) | p bir pointer'dır |
p->age | p'nin gösterdiği struct'ın age alanı |
NULL | hiçbir yeri göstermeyen pointer |
#include <stdlib.h>
struct person *p = malloc(sizeof(struct person)); /* bellekten yer iste */
p->age = 61;
strcpy(p->name, "Hasan");
printf("%s %d\n", p->name, p->age);
free(p); /* yeri geri ver */malloc, kaç kayıt geleceği baştan bilinmediğinde kullanılır. Yerin adresini döndürür, o yüzden pointer'da tutulur.
Dosya okuma
FILE *fp;
char line[200];
fp = fopen("veri.txt", "r"); /* 1. ac ("r": okumak icin) */
if (fp == NULL) { /* 2. acilamadiysa */
printf("File could not be opened\n");
exit(1);
}
while (fgets(line, 200, fp) != NULL) { /* 3. satir satir oku */
printf("%s", line);
}
fclose(fp); /* 4. kapat */| Mod | Anlamı |
|---|---|
"r" | okuma |
"w" | yazma, dosyayı sıfırlar |
"a" | sona ekleme |
Dosyaya yazma: fprintf(fp, "%s %d\n", name, age);
Satırı virgüllerden parçalama
char line[] = "Hasan, Dag, 61";
char *part;
part = strtok(line, ","); /* ilk parca: "Hasan" */
part = strtok(NULL, ","); /* sonraki: " Dag" (basinda bosluk var) */
while (*part == ' ') /* bastaki bosluklari atla */
part++;
part = strtok(NULL, ","); /* " 61" */
int age = atoi(part); /* yaziyi sayiya cevir: 61 */İlk çağrıda satır verilir, sonrakilerde NULL. NULL "aynı satırda kaldığın yerden devam et" demek.
Linked list
Her düğümde veri ve bir sonraki düğümün adresi var. head ilk düğümü gösterir, son düğümün next alanı NULL'dır.
head -> [Dag | o] -> [Schwarz | o] -> [Tomy | NULL]
struct node {
char name[50];
int age;
struct node *next; /* sonraki dugumun adresi */
};Gezme
struct node *cur;
for (cur = head; cur != NULL; cur = cur->next)
printf("%s %d\n", cur->name, cur->age);| Parça | Dizi | Liste |
|---|---|---|
| Başla | i = 0 | cur = head |
| Devam koşulu | i < n | cur != NULL |
| İlerle | i++ | cur = cur->next |
Başa ekleme
struct node *head = NULL; struct node *p = malloc(sizeof(struct node)); p->age = 61; strcpy(p->name, "Hasan"); p->next = head; /* yeni dugumun sonrasi, eski ilk dugum */ head = p; /* listenin basi artik yeni dugum */
Sıralı ekleme
struct node *insertSorted(struct node *head, struct node *p)
{
struct node *prev, *cur;
prev = NULL; /* 1. basla */
cur = head;
while (cur != NULL && strcmp(cur->name, p->name) < 0) {
prev = cur; /* 2. yerini bulana kadar yuru */
cur = cur->next;
}
p->next = cur; /* 3. arkayi bagla */
if (prev == NULL) /* 4. onu bagla */
head = p; /* en basa girdi */
else
prev->next = p; /* araya ya da sona girdi */
return head;
}
/* cagirma */
head = insertSorted(head, p);- İki pointer'la yürünür: cur bakılan düğüm, prev bir önceki. Çünkü listede geri dönüş yok ve öndeki düğümün next'i değişmek zorunda.
- while koşulunda önce
cur != NULLyazılır, yoksa NULL ikencur->nameprogramı çökertir. - Fonksiyon head döndürür, çünkü yeni düğüm başa girerse listenin başı değişir ve çağıran bunu öğrenmek zorunda.
- Yaşa göre sıralı ekleme için koşul:
cur->age < p->age
Belleği geri verme
void freeList(struct node *head)
{
struct node *cur = head;
struct node *next;
while (cur != NULL) {
next = cur->next; /* sonrakini sakla */
free(cur); /* simdikini sil */
cur = next; /* sakladigina gec */
}
}free'den sonra düğümün içine bakılamaz, o yüzden sonraki adres önceden saklanır.
Sayma ve arama
int countNodes(struct node *head)
{
int c = 0;
struct node *cur;
for (cur = head; cur != NULL; cur = cur->next)
c++;
return c;
}
struct node *find(struct node *head, char name[])
{
struct node *cur;
for (cur = head; cur != NULL; cur = cur->next)
if (strcmp(cur->name, name) == 0)
return cur;
return NULL; /* bulunamadi */
}Diğer yapılar
| Yapı | Kural |
|---|---|
| Stack | yalnızca baştan ekle, baştan çıkar. Son giren ilk çıkar (LIFO). push ve pop |
| Queue | sondan ekle, baştan çıkar. İlk giren ilk çıkar (FIFO). enqueue ve dequeue |
| Binary search tree | her düğümün left ve right pointer'ı var. Soldakiler küçük, sağdakiler büyük |
Ağaç gezme: inorder (sol, düğüm, sağ) sıralı verir. preorder (düğüm, sol, sağ). postorder (sol, sağ, düğüm).
Dizi ile liste farkı: dizide boyut baştan bellidir ve elemana numarayla doğrudan gidilir. Listede boyut serbesttir, araya ekleme iki adres değiştirmektir, ama elemana baştan yürüyerek ulaşılır.
Hwk1c tam kod (linked list)
Dosyadan eğitmen kayıtlarını okur, soyada göre sıralı bir linked list'e ekler, yazdırır.
Satır biçimi: unvan, ad, soyad, yaş, cinsiyet, sokak, sokak no, şehir, ülke.
Ana program
#include "Mert_Biricik_DSE501_Hwk3_Library.h"
int main(void){
struct node *head = NULL;
head = readFile("DSE501_Hwk1_Instructors.txt");
printList(head);
freeList(head);
return 0;
}Kütüphane (.h)
#include <stdio.h>
#include <string.h>
#include <stdlib.h>
struct node {
char name[50];
char title[50];
char lastName[50];
int age;
char gender;
char street[50];
int streetNo;
char city[50];
char country[50];
struct node *next;
};
void printList(struct node *head){
struct node *cur;
for(cur=head; cur != NULL; cur = cur->next){
printf("%s, %s, %s, %d, %c, %s, %d, %s, %s\n", cur->title, cur->name, cur->lastName, cur->age, cur->gender, cur->street, cur->streetNo, cur->city, cur->country);
}
}
struct node *insertSorted(struct node *head, struct node *p){
struct node *prev, *cur;
prev=NULL;
cur=head;
while(cur != NULL && strcmp(cur->lastName, p->lastName) < 0){
prev=cur;
cur = cur->next;
}
p->next=cur;
if(prev==NULL){
head = p;
}
else{
prev->next=p;
}
return head;
}
char *getPart(char *line){
char *part = strtok(line, ",");
while (*part == ' ')
part++;
return part;
}
struct node *createNode(char line[]){
struct node *p = malloc(sizeof(struct node));
line[strcspn(line, "\r\n")] = '\0';
strcpy(p->title, getPart(line));
strcpy(p->name, getPart(NULL));
strcpy(p->lastName, getPart(NULL));
p->age = atoi(getPart(NULL));
p->gender = getPart(NULL)[0];
strcpy(p->street, getPart(NULL));
p->streetNo = atoi(getPart(NULL));
strcpy(p->city, getPart(NULL));
strcpy(p->country, getPart(NULL));
int len = strlen(p->country);
if (len > 0 && p->country[len - 1] == '.')
p->country[len - 1] = '\0';
return p;
}
void freeList(struct node *head){
struct node *cur;
struct node *next;
cur = head;
while (cur != NULL){
next = cur->next;
free(cur);
cur = next;
}
}
struct node *readFile(char fileName[]){
FILE *fp;
char line[200];
struct node *head = NULL;
struct node *p;
fp = fopen(fileName, "r");
if (fp == NULL){
printf("File could not be opened\n");
exit(1);
}
while (fgets(line, 200, fp) != NULL) {
p = createNode(line);
head = insertSorted(head, p);
}
fclose(fp);
return head;
}Fonksiyonların tek cümlelik özeti
| Parça | Tek cümle |
|---|---|
| struct | dokuz alan ve next |
| printList | baştan sona yürü, her düğümü bas |
| insertSorted | iki pointer'la yürü, yerini bul, arkayı bağla, önü bağla, başı döndür |
| getPart | virgüle kadar al, baştaki boşlukları atla |
| createNode | düğüm iste, dokuz parçayı sırayla alanlara koy, düğümü döndür |
| freeList | sonrakini sakla, şimdikini sil, sonrakine geç |
| readFile | aç, kontrol et, her satır için düğüm yap ve ekle, kapat, başı döndür |
| main | oku, yazdır, sil |
Fonksiyonların dosyadaki sırası önemli: çağrılan fonksiyon çağıranın üstünde durur.
Kayıt olmayan satırları atlama (ödevde yok, eklenebilir)
Dosyada boş satır ya da dokuz alanı olmayan satır varsa createNode çöker. Geçerli satırda sekiz virgül var, readFile döngüsü şöyle yazılırsa geçersiz satır atlanır:
while (fgets(line, 200, fp) != NULL) {
if (countCommas(line) == 8) {
p = createNode(line);
head = insertSorted(head, p);
}
}countCommas fonksiyonu String bölümünde.
Struct dizisi sürümü (Hwk1b mantığı)
Aynı iş, linked list yerine struct dizisiyle. Önce hepsi okunur, sonra bubble sort ile yaşa göre sıralanır. En fazla 50 kayıt.
#include <stdio.h>
#include <string.h>
#include <stdlib.h>
#define MAX 50
struct person {
char title[50];
char name[50];
char lastName[50];
int age;
char gender;
char street[50];
int streetNo;
char city[50];
char country[50];
};
char *getPart(char *line){
char *part = strtok(line, ",");
while (*part == ' ')
part++;
return part;
}
int countCommas(char s[]){
int i, c = 0;
for (i = 0; s[i] != '\0'; i++)
if (s[i] == ',')
c++;
return c;
}
int readFile(char fileName[], struct person list[]){
FILE *fp;
char line[200];
int n = 0;
fp = fopen(fileName, "r");
if (fp == NULL){
printf("File could not be opened\n");
exit(1);
}
while (n < MAX && fgets(line, 200, fp) != NULL) {
if (countCommas(line) != 8)
continue;
line[strcspn(line, "\r\n")] = '\0';
strcpy(list[n].title, getPart(line));
strcpy(list[n].name, getPart(NULL));
strcpy(list[n].lastName, getPart(NULL));
list[n].age = atoi(getPart(NULL));
list[n].gender = getPart(NULL)[0];
strcpy(list[n].street, getPart(NULL));
list[n].streetNo = atoi(getPart(NULL));
strcpy(list[n].city, getPart(NULL));
strcpy(list[n].country, getPart(NULL));
n++;
}
fclose(fp);
return n;
}
void sortByAge(struct person x[], int n){
int i, j;
struct person t;
for (i = 0; i < n - 1; i++){
for (j = 0; j < n - 1 - i; j++){
if (x[j].age > x[j + 1].age){
t = x[j];
x[j] = x[j + 1];
x[j + 1] = t;
}
}
}
}
void printAll(struct person x[], int n){
int i;
for (i = 0; i < n; i++)
printf("%s, %s, %s, %d, %c, %s, %d, %s, %s\n", x[i].title, x[i].name,
x[i].lastName, x[i].age, x[i].gender, x[i].street,
x[i].streetNo, x[i].city, x[i].country);
}
int main(void){
struct person list[MAX];
int n;
n = readFile("DSE501_Hwk1_Instructors.txt", list);
sortByAge(list, n);
printAll(list, n);
return 0;
}Soyada göre sıralamak için sortByAge içindeki koşul: strcmp(x[j].lastName, x[j + 1].lastName) > 0
Hwk1a tam kod (yalnızca diziler)
Her bilgi ayrı bir dizide tutulur. Satır biçimi sekiz alanlı, unvan yok. Yaşa göre sıralar.
Ana program
#include "MertBiricik_DSE501_Hwk1_Library.h"
int main(void)
{
readFile("DSE501_Hwk1_Instructors.txt");
sortByAge();
printInstructors();
return 0;
}Kütüphane (.h)
#ifndef MERTBIRICIK_DSE501_HWK1_LIBRARY_H
#define MERTBIRICIK_DSE501_HWK1_LIBRARY_H
#include <stdio.h>
#include <stdlib.h>
#include <string.h>
#include <ctype.h>
#define MAX 50
#define LEN 50
char name[MAX][LEN], lastName[MAX][LEN], street[MAX][LEN];
char city[MAX][LEN], country[MAX][LEN];
char gender[MAX];
int age[MAX], streetNo[MAX];
int count = 0;
int splitLine(char line[], char part[][LEN])
{
int n = 0;
char *p = strtok(line, ",");
while (p != NULL && n < 8)
{
while (*p == ' ')
p++;
strcpy(part[n], p);
n++;
p = strtok(NULL, ",");
}
return n;
}
void addInstructor(char part[][LEN])
{
int len= strlen(part[7]);
if (len > 0 && part[7][len - 1] == '.')
part[7][len - 1] = '\0';
strcpy(name[count], part[0]);
strcpy(lastName[count], part[1]);
age[count] = atoi(part[2]);
gender[count] = part[3][0];
strcpy(street[count], part[4]);
streetNo[count] = atoi(part[5]);
strcpy(city[count], part[6]);
strcpy(country[count], part[7]);
count++;
}
void readFile(char fileName[])
{
FILE *fp;
char part[8][LEN];
fp = fopen(fileName, "r");
if (fp == NULL)
{
printf("File could not be opened!");
exit(1);
}
char line[200];
while (count < MAX && fgets(line, 200, fp) != NULL)
{
line [strcspn(line, "\r\n")] ='\0';
if (splitLine(line, part) == 8)
addInstructor(part);
}
fclose(fp);
}
void swapText(char a[], char b[])
{
char temp[LEN];
strcpy(temp, a);
strcpy(a, b);
strcpy(b, temp);
}
void swapInstructors(int i, int j)
{
int t;
char g;
t= age[i]; age[i] = age[j]; age[j] = t;
t = streetNo[i]; streetNo[i] = streetNo[j]; streetNo[j] = t;
g = gender[i]; gender[i] = gender[j]; gender[j] = g;
swapText(name[i], name[j]);
swapText(lastName[i], lastName[j]);
swapText(street[i], street[j]);
swapText(city[i], city[j]);
swapText(country[i], country[j]);
}
void sortByAge(void)
{
int i, j;
for (i = 0; i < count - 1; i++)
for (j = 0; j < count - 1 - i; j++)
if (age[j] > age[j + 1])
swapInstructors(j, j + 1);
}
void printInstructors(void)
{
int i;
printf("%-8s %-12s %-4s %-3s %-20s %-4s %-10s %s\n",
"Name", "Last-name", "Age", "G", "Street", "No", "City", "Country");
for (i = 0; i < count; i++)
printf("%-8s %-12s %-4d %-3c %-20s %-4d %-10s %s\n",
name[i], lastName[i], age[i], gender[i],
street[i], streetNo[i], city[i], country[i]);
}
#endif| Fonksiyon | İşi |
|---|---|
| splitLine | satırı virgüllerden parçalara böler, parça sayısını döndürür |
| addInstructor | parçaları dizilerin count numaralı kutularına koyar, ülkenin sonundaki noktayı siler |
| readFile | dosyayı satır satır okur, sekiz parçası olan satırları ekler |
| swapText | iki yazıyı strcpy ile takas eder |
| swapInstructors | iki kişinin bütün dizilerdeki değerlerini takas eder |
| sortByAge | bubble sort, yaşa göre |
| printInstructors | hizalı tablo olarak yazdırır |
#ifndef, #define, #endif: include guard. Kütüphane dosyası iki kez dahil edilirse içeriğin iki kez tanımlanmasını önler.
#define MAX 50: sabit. Derleyici kodda MAX gördüğü yere 50 yazar.
Savunma soruları
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Neden linked list? | Kayıt sayısı bilinmiyor. Dizi boyutu baştan verilmek zorunda, listede her kayıt için o an malloc ile yer istenir |
| Self-referential struct ne demek? | İçinde kendi türünden bir düğümü gösteren pointer olan struct: struct node *next; |
| strtok'ta neden NULL? | İlk çağrıda satır verilir. NULL ile çağrılınca aynı satırda kaldığı yerden devam eder |
| Neden strcpy, = değil? | Diziler = ile kopyalanmaz, karakterler tek tek kopyalanmalı |
| Neden strcmp? | Yazılar > ya da == ile karşılaştırılmaz, o adresleri karşılaştırır. strcmp alfabetik sırayı verir |
| atoi ne yapıyor? | Dosyadan gelen değer yazıdır. Yaş ve sokak no int olduğu için yazıyı sayıya çevirir |
| strcspn satırı ne işe yarıyor? | fgets satır sonu karakterini de okur. O karakterin yerine '\0' koyarak siler |
| getPart(NULL)[0] ne? | Parçanın ilk karakteri. Cinsiyet tek harf olduğu için |
| while (*part == ' ') part++; ne yapıyor? | Parçanın başındaki boşlukları atlar, çünkü virgülden sonra boşluk geliyor |
| insertSorted neden head döndürüyor? | Fonksiyona head'in kopyası gider. Yeni düğüm başa girerse baş değişir, çağıran yeni başı dönüş değerinden öğrenir |
| Neden prev ve cur, iki pointer? | Yeni düğümü araya sokmak için öndeki düğümün next'i değişmeli. Listede geri dönüş olmadığı için bir önceki düğüm prev'de tutulur |
| prev == NULL ne demek? | Hiç yürünmedi, yeni düğüm en başa giriyor |
| Sıralama nerede yapılıyor? | Ayrı bir sıralama yok. Her düğüm eklenirken doğru yerine konduğu için liste hep sıralı kalır |
| freeList'te neden next saklanıyor? | free'den sonra düğümün içine bakılamaz. Sonraki adres silmeden önce alınır |
| fp == NULL kontrolü neden? | Dosya yoksa fopen NULL döndürür, kontrol edilmezse fgets programı çökertir |
| .h dosyası ne işe yarıyor? | Fonksiyonları ana programdan ayırır. #include "ad.h" ile içeriği o satıra eklenir. Kullanıcının kendi dosyası çift tırnakla, sistem dosyaları açılı parantezle |
| fgets(line, 200, fp) neyi döndürür? | Satır okuduysa line'ı, dosya bittiyse NULL'ı. Döngü bu yüzden NULL görünce biter |
| Bubble sort'ta n - 1 - i neden? | Komşu çifti sayısı n - 1. Her geçişte en büyük eleman sona oturduğu için i kadar eleman daha atlanır |
Regex
Komut: grep -E 'kalıp' dosya kalıba uyan satırları basar.
| İşaret | Anlamı | Örnek |
|---|---|---|
. | herhangi tek karakter | r..t |
\. | gerçek nokta | 192\.168 |
^ | satır başı | ^root |
$ | satır sonu | false$ |
[abc] | bunlardan biri | [45] |
[0-9] [a-z] | aralık | [0-9][0-9] |
[^0-9] | bunlar hariç tek karakter | [^:] |
* | sıfır ya da daha çok | ab* |
+ | bir ya da daha çok | [0-9]+ |
? | sıfır ya da bir | https? |
{3} {1,3} | tam üç, bir ile üç arası | [0-9]{1,3} |
(a|b) | a ya da b | (root|admin) |
( ) | gruplama, sed'de yakalama | ([0-9]+\.){3} |
^ kalıbın başında satır başı, köşeli parantezin içinde ilk karakter olarak "hariç" demek.
. her karaktere uyar: 192.168 kalıbı 192x168 yazısına da uyar. Gerçek nokta için \.
Dersteki örnekler (server_audit.txt)
grep -E "192\.168\.1\.10" server_audit.txt # tam IP
grep -E "^root" server_audit.txt # root ile baslayan
grep -E "/bin/false$" server_audit.txt # /bin/false ile biten
grep -E '" [4][0-9][0-9] ' server_audit.txt # 4xx durum kodlari
grep -E '" [5][0-9][0-9] ' server_audit.txt # 5xx durum kodlari
grep -E "([0-9]{1,3}\.){3}[0-9]{1,3}" server_audit.txt # IP adresi iceren satirlar
grep -E " [0]+$" server_audit.txt # sonu 0 olan (bos yanit)
grep -E "(root|admin)" server_audit.txt # root ya da admin gecen
grep -E '^(root|guest)' server_audit.txt # root ya da guest ile baslayan
grep -E '[0-9]{4}-[0-9]{2}-[0-9]{2}' server_audit.txt # tarih
grep -E '[a-z]+@[a-z]+' server_audit.txt # e-posta| grep seçeneği | İşi |
|---|---|
-E | genişletilmiş regex (+, ?, |, {} için) |
-i | büyük küçük harf ayırma |
-v | uymayan satırları bas |
-c | uyan satır sayısı |
-n | satır numarasıyla bas |
-o | yalnızca eşleşen kısmı bas |
sed
Biçim: sed -E 's/aranan/yerine/' dosya. Satırdaki ilk eşleşmeyi değiştirir, sona g konursa hepsini. Dosyayı değiştirmez, ekrana basar.
Yakalama ve geri yazma
sed -E -n 's/^([a-z]+):x:([0-9]+):.*/User=\1 (ID=\2)/p' server_audit.txt
Çıktı: User=root (ID=0), User=admin (ID=1001), User=guest (ID=1002)
| Parça | Anlamı |
|---|---|
^([a-z]+) | satır başındaki harfler, birinci grup |
:x: | düz yazı |
([0-9]+) | rakamlar, ikinci grup |
:.* | satırın geri kalanı |
\1 \2 | birinci ve ikinci grubun yakaladığı |
-n ve sondaki p | yalnızca değişen satırları bas |
# kullanici adi ve kabuk: "root uses /bin/bash" sed -E -n 's/^([a-z]+):.*:([^:]+)$/\1 uses \2/p' server_audit.txt
Açgözlü eşleşme tuzağı
Girdi: meta: <b>CRITICAL</b> <span>OVERHEAT</span>
sed -E 's/<.*>//' server_audit.txt # YANLIS: "meta: " kalir sed -E 's/<[^>]*>//g' server_audit.txt # DOGRU: "meta: CRITICAL OVERHEAT"
* açgözlüdür: <.*> ilk < ile satırdaki en son > arasındaki her şeyi tek eşleşme sayar. <[^>]*> ise "> olmayan karakterler" dediği için her etiketi ayrı eşleştirir.
Awk
Biçim: awk 'koşul { iş }' dosya. Dosyayı satır satır okur, her satırı sütunlara böler. Koşul yoksa her satırda çalışır, iş yoksa satırı basar.
| Değişken | Anlamı |
|---|---|
$0 | satırın tamamı |
$1 $2 | birinci, ikinci sütun |
$NF | son sütun. $(NF-1) sondan ikinci |
NF | satırdaki sütun sayısı |
NR | baştan beri okunan satır sayısı |
FNR | o anki dosyadaki satır numarası |
FS | girdi ayracı, varsayılan boşluk. -F: ile aynı |
OFS | çıktı ayracı, print'te virgülün yerine yazılır |
RS ORS | girdi ve çıktı satır ayracı |
Sütun basma ve seçme (data.txt)
awk '{ print $2 }' data.txt # ikinci sutun
awk '{ print $2, $3 }' data.txt # iki sutun, arada bosluk
awk '{ print NR, NF, $1 }' data.txt # satir no, sutun sayisi, ilk sutun
awk 'NR > 1 { print $2, $3 }' data.txt # baslik satirini atla
awk '$3 > 90 { print $2, $3 }' data.txt # puani 90'dan buyuk
awk '$4 == "QA" { print $2 }' data.txt # bolumu QA
awk '/Engineering/ { print $2 }' data.txt # satirda Engineering gecen
awk '$2 ~ /^A/ { print $2 }' data.txt # adi A ile baslayan
awk 'NR > 1 && $3 < 50 { print $2, $3 }' data.txt
awk -F: '{ print $1, $NF }' server_audit.txt # ayrac iki nokta
awk -F: '$NF == "/bin/bash" { print $1 }' server_audit.txt
awk -F'[,;\t]+' '{ print $1, $2 }' dosya # ayrac regex olabilirKoşullar C ile aynı: > < == != && ||. Regex ile sınama: ~ uyar, !~ uymaz.
BEGIN, END, toplam, ortalama
| Bölüm | Ne zaman çalışır |
|---|---|
BEGIN { } | dosya okunmadan önce bir kez: ayraç, başlık |
{ } | her satır için |
END { } | dosya bittikten sonra bir kez: toplam, özet |
awk '{ s += $3 } END { print s }' data.txt
awk 'NR > 1 { sum += $3; n++ } END { print "Sum:", sum, "Avg:", sum / n }' data.txt
awk '$4 == "Engineering" { s += $3; n++ } END { print s / n }' data.txt
awk 'BEGIN { FS = ":"; OFS = " -> " } { print $1, $NF }' server_audit.txt
awk 'END { print NR }' data.txt # satir sayisiDeğişken tanımlanmaz, ilk kullanımda 0 ya da boş yazı olarak başlar.
printf
awk 'NR > 1 { printf "%-15s %6.1f\n", $2, $3 }' data.txt
awk 'BEGIN { printf "%-12s %8s\n", "NAME", "SCORE" } NR > 1 { printf "%-12s %8.2f\n", $2, $3 }' data.txtC ile aynı, yalnızca parantez yok. %-15s sola yaslı 15 karakter, %8d sağa yaslı 8 karakter, %6.2f iki ondalık.
İlişkisel dizi: sayma ve gruplayarak toplama
awk 'NR > 1 { count[$4]++ } END { for (d in count) print d, count[d] }' data.txt
awk 'NR > 1 { sum[$4] += $3 } END { for (d in sum) print d, sum[d] }' data.txt
awk '/GET|POST/ { c[$(NF-1)]++ } END { for (k in c) print k, c[k] }' server_audit.txt| Parça | Anlamı |
|---|---|
count[$4]++ | dördüncü sütundaki değer için sayacı bir artır. Dizinin numarası yazı olabilir |
for (d in count) | dizideki her anahtar için dön |
if (k in arr) | anahtar dizide var mı |
delete arr[k] | anahtarı sil |
Tek satırlıklar
| Komut | İşi |
|---|---|
awk '{print NR, $0}' | satırları numaralandırır |
awk '{s+=$3} END {print s}' | üçüncü sütunu toplar |
awk '!seen[$0]++' | tekrarlanan satırları atar. İlk görüşte seen 0'dır, !0 doğru olduğu için basılır, sonra 1 olur |
awk 'NF' | boş satırları atar |
awk 'END {print NR}' | satır sayısı |
String fonksiyonları
| Fonksiyon | İşi |
|---|---|
length(s) | uzunluk |
substr(s, başla, n) | parça alır. Numaralar 1'den başlar: substr("istanbul", 1, 3) sonucu ist |
index(s, t) | t'nin s içindeki yeri, yoksa 0 |
toupper(s) tolower(s) | büyük, küçük harf |
sub(regex, yeni, hedef) | ilk eşleşmeyi değiştirir |
gsub(regex, yeni, hedef) | bütün eşleşmeleri değiştirir |
split(s, dizi, ayraç) | parçalara böler, dizi[1]'den başlar, parça sayısını döndürür |
match(s, regex) | eşleşmenin yerini RSTART, uzunluğunu RLENGTH'e koyar |
awk 'NR > 1 { gsub(/_/, " ", $2); print $2 }' data.txt
awk 'NR > 1 { print toupper(substr($2, 1, 3)) }' data.txt
awk '{ n = split($1, p, "."); print p[1], p[2] }' dosyaBir sütuna değer atanınca ($2 = ...) awk $0'ı OFS ile yeniden kurar.
if ve üçlü operatör
awk 'NR > 1 { if ($3 >= 90) print $2, "HIGH"; else print $2, "LOW" }' data.txt
awk 'NR > 1 { print $2, ($3 >= 90 ? "HIGH" : "LOW") }' data.txtİki dosyayı birleştirme: NR == FNR
departments.txt: bölüm no ve ad. employees.txt: çalışan no, bölüm no, ad, maaş.
awk 'NR == FNR { dept[$1] = $2; next } { print $3, (($2 in dept) ? dept[$2] : "Unknown") }' departments.txt employees.txt| Parça | Anlamı |
|---|---|
NR == FNR | yalnızca birinci dosyada doğru. NR bütün dosyalar boyunca sayar, FNR her dosyada 1'den başlar |
dept[$1] = $2 | birinci dosyadan tablo kur: numara, ad |
next | bu satırla iş bitti, sonraki kurala geçme |
| ikinci blok | ikinci dosyanın satırları için çalışır, tablodan bölüm adını bulur |
Kullanıcı tanımlı fonksiyon ve betik dosyası
awk 'function double(x) { return x * 2 } NR > 1 { print $2, double($3) }' data.txt
# betik dosyasi: awk -f betik.awk data.txt
BEGIN { FS = ":" }
{ print "User: " $1 "\tUID: " $3 "\tShell: " $7 }Betik dosyasının ilk satırı #!/usr/bin/awk -f olursa doğrudan çalıştırılabilir.
Log örneği (derste)
awk '{ ip_count[$1]++; total += $10; if ($9 ~ /^5/) errs++ }
END { print "5xx:", errs + 0; for (i in ip_count) print i, ip_count[i] }' access.logHangi araç ne için
| Araç | İşi |
|---|---|
| grep | kalıba uyan satırları bulur |
| sed | satırda bul ve değiştir, sil, ekle |
| awk | sütunlarla çalışır: seçme, toplama, sayma, dosya birleştirme |
Örnek veri dosyaları
server_audit.txt
root:x:0:0:root:/root:/bin/bash admin:x:1001:1001::/home/admin:/bin/sh guest:x:1002:1002::/home/guest:/bin/false [2026-11-11] 192.168.1.10 "GET /index.html" 200 4520 [2026-11-11] 10.0.0.45 "POST /api/v1/auth" 401 320 [2026-11-11] 172.16.0.8 "GET /missing.php" 404 180 [2026-11-11] 192.168.1.50 "GET /status" 500 0 contact: admin@prod-cluster.net, dev-ops@test.io meta: <b>CRITICAL</b> <span>OVERHEAT</span>
data.txt
# ID Name Score Department 101 Alice_Smith 88.5 Engineering 102 Bob_Jones 105.0 QA 103 Charlie_Day -12.0 Operations 104 Diana_Prince 94.0 Engineering 105 Evan_Wright 72.5 Security 106 Fiona_Gall 120.0 Operations 107 George_Clark -5.0 QA 108 Hannah_Abbot 63.0 Security 109 Ian_Malcolm 99.5 Engineering 110 Julia_Roberts 45.0 Operations
departments.txt
10 Engineering 20 Operations 30 Quality_Assurance 40 Information_Security 50 Human_Resources
employees.txt
E101 10 Alice_Martin 92000 E102 20 Bob_Jenkins 78000 E103 10 Charlie_Diaz 95000 E104 30 Diana_Prince 88000 E105 40 Evan_Wright 84000 E106 99 Frank_Miller 71000 E107 50 Grace_Hopper 105000 E108 60 Henry_Ford 65000
DSE501_Hwk1_Instructors.txt (9 alanlı)
Prof. Dr., Hasan, Dag, 60, M, Cibali, 1, Istanbul, Turkey. Prof. Dr., Reiner, Creutzburg, 68, M, Ernst-Reuter Platz, 10, Berlin, Germany. Assoc. Prof. Dr., Jane, Schwarz, 34, F, Jung Street, 23, Chicago, USA. Dr., Ayse, Kaya, 45, F, Bagdat Caddesi, 112, Istanbul, Turkey. Assistant Prof. Dr., Maria, Rossi, 39, F, Via Roma, 15, Milano, Italy. Assistant Prof. Dr., Klaus, Tomy, 27, M, Blume Street, 98, Potsdam, Germany.