DSE501 notları

C, linked list ödevi, regex ve awk. Sayfada aramak için Ctrl+F.

Sık yapılan hatalar

YanlışDoğruKural
for (i = 0, i < n, i++)for (i = 0; i < n; i++)for içinde iki tane noktalı virgül var, virgül yok
c++ (satır sonu boş)c++;her komut ; ile biter. for (...), if (...), { ve } satırlarında ; olmaz
myLen(s[])myLen(s)diziyi fonksiyona verirken yalnızca adı yazılır
cur.namecur->namesolda pointer varsa ok, değişkenin kendisi varsa nokta
prev->NULL;prev = NULL;atama her zaman = ile yapılır. Okun sağında yalnızca alan adı olur
cur->next (ilerlemek için)cur = cur->nextatama olmadan cur yerinden oynamaz
struct *node next;struct node *next;tür iki kelime: struct node. Yıldız türden sonra, addan önce
cur =! NULLcur != NULLeşit değil: önce ünlem, sonra eşittir
name = "Hasan";strcpy(name, "Hasan");yazı = ile kopyalanmaz
if (a == b) (yazılar için)if (strcmp(a, b) == 0)yazı == ile karşılaştırılmaz
*part == " "*part == ' 'tek karakter tek tırnak, yazı çift tırnak
float r = a / b; (ikisi int)float r = (float)a / b;int / int sonucu int olur, ondalık atılır
struct sonunda }};struct tanımı noktalı virgülle biter
free *p;free(p);free bir fonksiyon, adresi alır

Derleyici hata verirse en üstteki hatadan başla. Hata gösterilen satırın bir üstüne de bak, eksik ; ya da } genelde oradadır.

Kağıtta yazarken: her { açınca hemen altına } koy, içini sonra doldur.

C iskelet

#include <stdio.h>
#include <string.h>
#include <stdlib.h>

int main(void)
{
    int age = 24;
    float w = 71.5;
    char g = 'M';

    printf("%d %.1f %c\n", age, w, g);
    return 0;
}
Yer tutucuTürNot
%dint
%ffloat%.2f iki ondalık
%cchartek karakter
%syazı%-12s sola yaslı 12 karakter

Okuma: scanf("%d", &age); değişkenin adresi verilir.

Bölme: 7 / 2 sonucu 3, 7 % 2 sonucu 1, (float)7 / 2 sonucu 3.5.

Artırma: y = x++; önce eski değeri verir, sonra artırır. y = ++x; önce artırır.

Derleme: gcc dosya.c -o program && ./program

Koşul ve döngü

if (hours > 40)
    pay = 20 * 40 + 30 * (hours - 40);
else
    pay = 20 * hours;

switch (op) {
    case '+': r = a + b; break;
    case '-': r = a - b; break;
    default:  printf("unknown\n");
}

for (i = 0; i < n; i++)      /* basla; devam kosulu; ilerle */
    printf("%d ", i);

while (n > 0) {
    n = n / 10;
}

break döngüden çıkar, continue o turun kalanını atlar. switch içinde break unutulursa alttaki case de çalışır.

Fonksiyon

int add(int a, int b)        /* donus turu, ad, parametreler */
{
    return a + b;
}

void hello(void)             /* deger dondurmeyen */
{
    printf("hello\n");
}

/* cagirma */
s = add(3, 4);               /* deger donduren: sonucu ata */
hello();                     /* void: yalnizca cagir */

Fonksiyona değerin kopyası gider, içeride değiştirmek dışarıyı etkilemez. Diziler istisna: dizinin kendisi gider.

Dizi

int a[5] = {3, 8, 1, 6, 2};      /* numaralar 0'dan 4'e */

/* toplam */
int sum(int a[], int n)
{
    int i, s = 0;
    for (i = 0; i < n; i++)
        s = s + a[i];
    return s;
}

/* en buyuk */
int maxOf(int a[], int n)
{
    int i, m = a[0];
    for (i = 1; i < n; i++)
        if (a[i] > m)
            m = a[i];
    return m;
}

/* kosulu saglayanlari sayma */
int countEven(int a[], int n)
{
    int i, s = 0;
    for (i = 0; i < n; i++)
        if (a[i] % 2 == 0)
            s++;
    return s;
}

Kalıbın üç parçası: başlangıç değeri olan sonuç değişkeni, for (i = 0; i < n; i++), içeride tek satırlık iş.

String

String, sonunda '\0' olan char dizisidir. char s[] = "khas"; beş kutu tutar, strlen(s) 4 verir.

/* strlen'in elle yazilmis hali */
int myLen(char s[])
{
    int i, c = 0;
    for (i = 0; s[i] != '\0'; i++)
        c++;
    return c;
}

/* bir karakteri sayma */
int countCommas(char s[])
{
    int i, c = 0;
    for (i = 0; s[i] != '\0'; i++)
        if (s[i] == ',')
            c++;
    return c;
}
Fonksiyonİşi
strlen(s)uzunluk
strcpy(a, b)b'yi a'ya kopyalar
strcmp(a, b)aynıysa 0, a alfabetik olarak önceyse negatif, sonraysa pozitif
strtok(s, ",")virgüle kadar olan parçayı verir. Devamı için strtok(NULL, ",")
strcspn(s, "\r\n")satır sonu karakterinin yeri
atoi(s)yazıyı sayıya çevirir: atoi("60") sonucu 60 (stdlib.h)

Sıralama (bubble sort)

void sort(int a[], int n)
{
    int i, j, t;
    for (i = 0; i < n - 1; i++) {
        for (j = 0; j < n - 1 - i; j++) {
            if (a[j] > a[j + 1]) {
                t = a[j];
                a[j] = a[j + 1];
                a[j + 1] = t;
            }
        }
    }
}

Struct dizisinde: karşılaştırırken alana bak, takasta bütün struct'ı taşı.

void sortByAge(struct person x[], int n)
{
    int i, j;
    struct person t;
    for (i = 0; i < n - 1; i++) {
        for (j = 0; j < n - 1 - i; j++) {
            if (x[j].age > x[j + 1].age) {
                t = x[j];
                x[j] = x[j + 1];
                x[j + 1] = t;
            }
        }
    }
}

Ada göre sıralamak için koşul: strcmp(x[j].name, x[j + 1].name) > 0

Struct

struct person {
    char name[50];
    int age;
};                               /* sondaki ; sart */

struct person p;                 /* tek kisi */
p.age = 24;
strcpy(p.name, "Mert");

struct person list[50];          /* struct dizisi */
list[0].age = 61;
strcpy(list[0].name, "Hasan");

for (i = 0; i < n; i++)
    printf("%s %d\n", list[i].name, list[i].age);

list[0] = list[1];               /* struct = ile butun olarak kopyalanir */

Struct tanımı fonksiyonların dışına, main'in üstüne yazılır.

Union: struct gibi tanımlanır ama alanlar aynı belleği paylaşır, aynı anda yalnızca biri geçerlidir. Enum: adlandırılmış tam sayı sabitleri. typedef: bir türe kısa ad verir.

Pointer ve malloc

int a = 5;
int *p = &a;          /* p, a'nin adresini tutar */
*p = 9;               /* p'nin gosterdigi yere 9 yaz: a artik 9 */

struct person a;
struct person *p = &a;
p->age = 61;                       /* pointer uzerinden alan: ok */
strcpy(p->name, "Hasan");
printf("%s %d\n", a.name, a.age);  /* degiskenin kendisi: nokta */
İşaretAnlamı
&aa'nın adresi
*p (kullanımda)p'nin gösterdiği yerdeki değer
int *p (tanımda)p bir pointer'dır
p->agep'nin gösterdiği struct'ın age alanı
NULLhiçbir yeri göstermeyen pointer
#include <stdlib.h>

struct person *p = malloc(sizeof(struct person));   /* bellekten yer iste */
p->age = 61;
strcpy(p->name, "Hasan");
printf("%s %d\n", p->name, p->age);
free(p);                                            /* yeri geri ver */

malloc, kaç kayıt geleceği baştan bilinmediğinde kullanılır. Yerin adresini döndürür, o yüzden pointer'da tutulur.

Dosya okuma

FILE *fp;
char line[200];

fp = fopen("veri.txt", "r");              /* 1. ac ("r": okumak icin) */
if (fp == NULL) {                         /* 2. acilamadiysa */
    printf("File could not be opened\n");
    exit(1);
}
while (fgets(line, 200, fp) != NULL) {    /* 3. satir satir oku */
    printf("%s", line);
}
fclose(fp);                               /* 4. kapat */
ModAnlamı
"r"okuma
"w"yazma, dosyayı sıfırlar
"a"sona ekleme

Dosyaya yazma: fprintf(fp, "%s %d\n", name, age);

Satırı virgüllerden parçalama

char line[] = "Hasan, Dag, 61";
char *part;

part = strtok(line, ",");        /* ilk parca: "Hasan" */
part = strtok(NULL, ",");        /* sonraki: " Dag" (basinda bosluk var) */
while (*part == ' ')             /* bastaki bosluklari atla */
    part++;
part = strtok(NULL, ",");        /* " 61" */
int age = atoi(part);            /* yaziyi sayiya cevir: 61 */

İlk çağrıda satır verilir, sonrakilerde NULL. NULL "aynı satırda kaldığın yerden devam et" demek.

Linked list

Her düğümde veri ve bir sonraki düğümün adresi var. head ilk düğümü gösterir, son düğümün next alanı NULL'dır.

head -> [Dag | o] -> [Schwarz | o] -> [Tomy | NULL]
struct node {
    char name[50];
    int age;
    struct node *next;       /* sonraki dugumun adresi */
};

Gezme

struct node *cur;
for (cur = head; cur != NULL; cur = cur->next)
    printf("%s %d\n", cur->name, cur->age);
ParçaDiziListe
Başlai = 0cur = head
Devam koşului < ncur != NULL
İlerlei++cur = cur->next

Başa ekleme

struct node *head = NULL;
struct node *p = malloc(sizeof(struct node));
p->age = 61;
strcpy(p->name, "Hasan");
p->next = head;      /* yeni dugumun sonrasi, eski ilk dugum */
head = p;            /* listenin basi artik yeni dugum */

Sıralı ekleme

struct node *insertSorted(struct node *head, struct node *p)
{
    struct node *prev, *cur;
    prev = NULL;                                   /* 1. basla */
    cur = head;
    while (cur != NULL && strcmp(cur->name, p->name) < 0) {
        prev = cur;                                /* 2. yerini bulana kadar yuru */
        cur = cur->next;
    }
    p->next = cur;                                 /* 3. arkayi bagla */
    if (prev == NULL)                              /* 4. onu bagla */
        head = p;                                  /*    en basa girdi */
    else
        prev->next = p;                            /*    araya ya da sona girdi */
    return head;
}

/* cagirma */
head = insertSorted(head, p);

Belleği geri verme

void freeList(struct node *head)
{
    struct node *cur = head;
    struct node *next;
    while (cur != NULL) {
        next = cur->next;    /* sonrakini sakla */
        free(cur);           /* simdikini sil */
        cur = next;          /* sakladigina gec */
    }
}

free'den sonra düğümün içine bakılamaz, o yüzden sonraki adres önceden saklanır.

Sayma ve arama

int countNodes(struct node *head)
{
    int c = 0;
    struct node *cur;
    for (cur = head; cur != NULL; cur = cur->next)
        c++;
    return c;
}

struct node *find(struct node *head, char name[])
{
    struct node *cur;
    for (cur = head; cur != NULL; cur = cur->next)
        if (strcmp(cur->name, name) == 0)
            return cur;
    return NULL;             /* bulunamadi */
}

Diğer yapılar

YapıKural
Stackyalnızca baştan ekle, baştan çıkar. Son giren ilk çıkar (LIFO). push ve pop
Queuesondan ekle, baştan çıkar. İlk giren ilk çıkar (FIFO). enqueue ve dequeue
Binary search treeher düğümün left ve right pointer'ı var. Soldakiler küçük, sağdakiler büyük

Ağaç gezme: inorder (sol, düğüm, sağ) sıralı verir. preorder (düğüm, sol, sağ). postorder (sol, sağ, düğüm).

Dizi ile liste farkı: dizide boyut baştan bellidir ve elemana numarayla doğrudan gidilir. Listede boyut serbesttir, araya ekleme iki adres değiştirmektir, ama elemana baştan yürüyerek ulaşılır.

Hwk1c tam kod (linked list)

Dosyadan eğitmen kayıtlarını okur, soyada göre sıralı bir linked list'e ekler, yazdırır.

Satır biçimi: unvan, ad, soyad, yaş, cinsiyet, sokak, sokak no, şehir, ülke.

Ana program

#include "Mert_Biricik_DSE501_Hwk3_Library.h"

int main(void){
    struct node *head = NULL;
    head = readFile("DSE501_Hwk1_Instructors.txt");
    printList(head);
    freeList(head);
    return 0;
}

Kütüphane (.h)

#include <stdio.h>
#include <string.h>
#include <stdlib.h>

struct node {
    char name[50];
    char title[50];
    char lastName[50];
    int age;
    char gender; 
    char street[50];
    int streetNo;
    char city[50];
    char country[50];
    struct node *next;      
};

void printList(struct node *head){
    struct node *cur;
    for(cur=head; cur != NULL; cur = cur->next){
        printf("%s, %s, %s, %d, %c, %s, %d, %s, %s\n", cur->title, cur->name, cur->lastName, cur->age, cur->gender, cur->street, cur->streetNo, cur->city, cur->country);
    }
}

struct node *insertSorted(struct node *head, struct node *p){
    struct node *prev, *cur;
    prev=NULL;
    cur=head;
    while(cur != NULL && strcmp(cur->lastName, p->lastName) < 0){
        prev=cur;
        cur = cur->next;
    }
    p->next=cur;
    if(prev==NULL){
        head = p;
    }
    else{
        prev->next=p;
    }
    return head;
}

char *getPart(char *line){
    char *part = strtok(line, ",");
    while (*part == ' ')
        part++;
    return part;
}

struct node *createNode(char line[]){
    struct node *p = malloc(sizeof(struct node));
    line[strcspn(line, "\r\n")] = '\0';
    strcpy(p->title, getPart(line));
    strcpy(p->name, getPart(NULL));
    strcpy(p->lastName, getPart(NULL));
    p->age = atoi(getPart(NULL));
    p->gender = getPart(NULL)[0];
    strcpy(p->street, getPart(NULL));
    p->streetNo = atoi(getPart(NULL));
    strcpy(p->city, getPart(NULL));
    strcpy(p->country, getPart(NULL));
    int len = strlen(p->country);
    if (len > 0 && p->country[len - 1] == '.')
        p->country[len - 1] = '\0'; 

    return p;
}

void freeList(struct node *head){
    struct node *cur;
    struct node *next;
    cur = head;
    while (cur != NULL){
    next = cur->next;
    free(cur);
    cur = next;
    }

}

struct node *readFile(char fileName[]){
    FILE *fp;
    char line[200];
    struct node *head = NULL;
    struct node *p;
    fp = fopen(fileName, "r");
    if (fp == NULL){
        printf("File could not be opened\n");
        exit(1);    
    }
    while (fgets(line, 200, fp) != NULL) {
        p = createNode(line);
        head = insertSorted(head, p);
        
        }   
    fclose(fp); 
    return head;
}

Fonksiyonların tek cümlelik özeti

ParçaTek cümle
structdokuz alan ve next
printListbaştan sona yürü, her düğümü bas
insertSortediki pointer'la yürü, yerini bul, arkayı bağla, önü bağla, başı döndür
getPartvirgüle kadar al, baştaki boşlukları atla
createNodedüğüm iste, dokuz parçayı sırayla alanlara koy, düğümü döndür
freeListsonrakini sakla, şimdikini sil, sonrakine geç
readFileaç, kontrol et, her satır için düğüm yap ve ekle, kapat, başı döndür
mainoku, yazdır, sil

Fonksiyonların dosyadaki sırası önemli: çağrılan fonksiyon çağıranın üstünde durur.

Kayıt olmayan satırları atlama (ödevde yok, eklenebilir)

Dosyada boş satır ya da dokuz alanı olmayan satır varsa createNode çöker. Geçerli satırda sekiz virgül var, readFile döngüsü şöyle yazılırsa geçersiz satır atlanır:

while (fgets(line, 200, fp) != NULL) {
    if (countCommas(line) == 8) {
        p = createNode(line);
        head = insertSorted(head, p);
    }
}

countCommas fonksiyonu String bölümünde.

Struct dizisi sürümü (Hwk1b mantığı)

Aynı iş, linked list yerine struct dizisiyle. Önce hepsi okunur, sonra bubble sort ile yaşa göre sıralanır. En fazla 50 kayıt.

#include <stdio.h>
#include <string.h>
#include <stdlib.h>

#define MAX 50

struct person {
    char title[50];
    char name[50];
    char lastName[50];
    int age;
    char gender;
    char street[50];
    int streetNo;
    char city[50];
    char country[50];
};

char *getPart(char *line){
    char *part = strtok(line, ",");
    while (*part == ' ')
        part++;
    return part;
}

int countCommas(char s[]){
    int i, c = 0;
    for (i = 0; s[i] != '\0'; i++)
        if (s[i] == ',')
            c++;
    return c;
}

int readFile(char fileName[], struct person list[]){
    FILE *fp;
    char line[200];
    int n = 0;
    fp = fopen(fileName, "r");
    if (fp == NULL){
        printf("File could not be opened\n");
        exit(1);
    }
    while (n < MAX && fgets(line, 200, fp) != NULL) {
        if (countCommas(line) != 8)
            continue;
        line[strcspn(line, "\r\n")] = '\0';
        strcpy(list[n].title, getPart(line));
        strcpy(list[n].name, getPart(NULL));
        strcpy(list[n].lastName, getPart(NULL));
        list[n].age = atoi(getPart(NULL));
        list[n].gender = getPart(NULL)[0];
        strcpy(list[n].street, getPart(NULL));
        list[n].streetNo = atoi(getPart(NULL));
        strcpy(list[n].city, getPart(NULL));
        strcpy(list[n].country, getPart(NULL));
        n++;
    }
    fclose(fp);
    return n;
}

void sortByAge(struct person x[], int n){
    int i, j;
    struct person t;
    for (i = 0; i < n - 1; i++){
        for (j = 0; j < n - 1 - i; j++){
            if (x[j].age > x[j + 1].age){
                t = x[j];
                x[j] = x[j + 1];
                x[j + 1] = t;
            }
        }
    }
}

void printAll(struct person x[], int n){
    int i;
    for (i = 0; i < n; i++)
        printf("%s, %s, %s, %d, %c, %s, %d, %s, %s\n", x[i].title, x[i].name,
               x[i].lastName, x[i].age, x[i].gender, x[i].street,
               x[i].streetNo, x[i].city, x[i].country);
}

int main(void){
    struct person list[MAX];
    int n;
    n = readFile("DSE501_Hwk1_Instructors.txt", list);
    sortByAge(list, n);
    printAll(list, n);
    return 0;
}

Soyada göre sıralamak için sortByAge içindeki koşul: strcmp(x[j].lastName, x[j + 1].lastName) > 0

Hwk1a tam kod (yalnızca diziler)

Her bilgi ayrı bir dizide tutulur. Satır biçimi sekiz alanlı, unvan yok. Yaşa göre sıralar.

Ana program

#include "MertBiricik_DSE501_Hwk1_Library.h"

int main(void)
{
    readFile("DSE501_Hwk1_Instructors.txt");
    sortByAge();
    printInstructors();
    return 0;

}

Kütüphane (.h)

#ifndef MERTBIRICIK_DSE501_HWK1_LIBRARY_H
#define MERTBIRICIK_DSE501_HWK1_LIBRARY_H

#include <stdio.h>
#include <stdlib.h>
#include <string.h>
#include <ctype.h>

#define MAX 50
#define LEN 50

char name[MAX][LEN], lastName[MAX][LEN], street[MAX][LEN];
char city[MAX][LEN], country[MAX][LEN];
char gender[MAX];
int age[MAX], streetNo[MAX];
int count = 0;


int splitLine(char line[], char part[][LEN])
{
    int n = 0;
    char *p = strtok(line, ",");

    while (p != NULL && n < 8)
    {
        while (*p == ' ')
            p++;
        strcpy(part[n], p);
        n++;
        p = strtok(NULL, ",");
    }
    return n;
}

void addInstructor(char part[][LEN])
{
    int len= strlen(part[7]);
    if (len > 0 && part[7][len - 1] == '.')
        part[7][len - 1] = '\0';
    strcpy(name[count], part[0]);
    strcpy(lastName[count], part[1]);
    age[count] = atoi(part[2]);
    gender[count] = part[3][0];
    strcpy(street[count], part[4]);
    streetNo[count] = atoi(part[5]);
    strcpy(city[count], part[6]);
    strcpy(country[count], part[7]);
    count++;
}

void readFile(char fileName[])
{
    FILE *fp;
    char part[8][LEN];
    fp = fopen(fileName, "r");
    if (fp == NULL)
    {
        printf("File could not be opened!");
        exit(1);
    }
    char line[200];
    while (count < MAX && fgets(line, 200, fp) != NULL)
    {
        line [strcspn(line, "\r\n")] ='\0';
        if (splitLine(line, part) == 8)
            addInstructor(part);
    }
    fclose(fp);
}

void swapText(char a[], char b[])
{
    char temp[LEN];
    strcpy(temp, a);
    strcpy(a, b);
    strcpy(b, temp);
}

void swapInstructors(int i, int j)
{
    int t;
    char g;
    t= age[i]; age[i] = age[j]; age[j] = t;
    t = streetNo[i]; streetNo[i] = streetNo[j]; streetNo[j] = t;
    g = gender[i]; gender[i] = gender[j]; gender[j] = g;

    swapText(name[i], name[j]);
    swapText(lastName[i], lastName[j]);
    swapText(street[i], street[j]);
    swapText(city[i], city[j]);
    swapText(country[i], country[j]);
}

void sortByAge(void)
{
    int i, j;
    for (i = 0; i < count - 1; i++)
        for (j = 0; j < count - 1 - i; j++)
            if (age[j] > age[j + 1])
                swapInstructors(j, j + 1);
}

void printInstructors(void)
{
    int i;
    printf("%-8s %-12s %-4s %-3s %-20s %-4s %-10s %s\n",
           "Name", "Last-name", "Age", "G", "Street", "No", "City", "Country");

    for (i = 0; i < count; i++)
        printf("%-8s %-12s %-4d %-3c %-20s %-4d %-10s %s\n",
               name[i], lastName[i], age[i], gender[i],
               street[i], streetNo[i], city[i], country[i]);
}

#endif
Fonksiyonİşi
splitLinesatırı virgüllerden parçalara böler, parça sayısını döndürür
addInstructorparçaları dizilerin count numaralı kutularına koyar, ülkenin sonundaki noktayı siler
readFiledosyayı satır satır okur, sekiz parçası olan satırları ekler
swapTextiki yazıyı strcpy ile takas eder
swapInstructorsiki kişinin bütün dizilerdeki değerlerini takas eder
sortByAgebubble sort, yaşa göre
printInstructorshizalı tablo olarak yazdırır

#ifndef, #define, #endif: include guard. Kütüphane dosyası iki kez dahil edilirse içeriğin iki kez tanımlanmasını önler.

#define MAX 50: sabit. Derleyici kodda MAX gördüğü yere 50 yazar.

Savunma soruları

SoruCevap
Neden linked list?Kayıt sayısı bilinmiyor. Dizi boyutu baştan verilmek zorunda, listede her kayıt için o an malloc ile yer istenir
Self-referential struct ne demek?İçinde kendi türünden bir düğümü gösteren pointer olan struct: struct node *next;
strtok'ta neden NULL?İlk çağrıda satır verilir. NULL ile çağrılınca aynı satırda kaldığı yerden devam eder
Neden strcpy, = değil?Diziler = ile kopyalanmaz, karakterler tek tek kopyalanmalı
Neden strcmp?Yazılar > ya da == ile karşılaştırılmaz, o adresleri karşılaştırır. strcmp alfabetik sırayı verir
atoi ne yapıyor?Dosyadan gelen değer yazıdır. Yaş ve sokak no int olduğu için yazıyı sayıya çevirir
strcspn satırı ne işe yarıyor?fgets satır sonu karakterini de okur. O karakterin yerine '\0' koyarak siler
getPart(NULL)[0] ne?Parçanın ilk karakteri. Cinsiyet tek harf olduğu için
while (*part == ' ') part++; ne yapıyor?Parçanın başındaki boşlukları atlar, çünkü virgülden sonra boşluk geliyor
insertSorted neden head döndürüyor?Fonksiyona head'in kopyası gider. Yeni düğüm başa girerse baş değişir, çağıran yeni başı dönüş değerinden öğrenir
Neden prev ve cur, iki pointer?Yeni düğümü araya sokmak için öndeki düğümün next'i değişmeli. Listede geri dönüş olmadığı için bir önceki düğüm prev'de tutulur
prev == NULL ne demek?Hiç yürünmedi, yeni düğüm en başa giriyor
Sıralama nerede yapılıyor?Ayrı bir sıralama yok. Her düğüm eklenirken doğru yerine konduğu için liste hep sıralı kalır
freeList'te neden next saklanıyor?free'den sonra düğümün içine bakılamaz. Sonraki adres silmeden önce alınır
fp == NULL kontrolü neden?Dosya yoksa fopen NULL döndürür, kontrol edilmezse fgets programı çökertir
.h dosyası ne işe yarıyor?Fonksiyonları ana programdan ayırır. #include "ad.h" ile içeriği o satıra eklenir. Kullanıcının kendi dosyası çift tırnakla, sistem dosyaları açılı parantezle
fgets(line, 200, fp) neyi döndürür?Satır okuduysa line'ı, dosya bittiyse NULL'ı. Döngü bu yüzden NULL görünce biter
Bubble sort'ta n - 1 - i neden?Komşu çifti sayısı n - 1. Her geçişte en büyük eleman sona oturduğu için i kadar eleman daha atlanır

Regex

Komut: grep -E 'kalıp' dosya kalıba uyan satırları basar.

İşaretAnlamıÖrnek
.herhangi tek karakterr..t
\.gerçek nokta192\.168
^satır başı^root
$satır sonufalse$
[abc]bunlardan biri[45]
[0-9] [a-z]aralık[0-9][0-9]
[^0-9]bunlar hariç tek karakter[^:]
*sıfır ya da daha çokab*
+bir ya da daha çok[0-9]+
?sıfır ya da birhttps?
{3} {1,3}tam üç, bir ile üç arası[0-9]{1,3}
(a|b)a ya da b(root|admin)
( )gruplama, sed'de yakalama([0-9]+\.){3}

^ kalıbın başında satır başı, köşeli parantezin içinde ilk karakter olarak "hariç" demek.

. her karaktere uyar: 192.168 kalıbı 192x168 yazısına da uyar. Gerçek nokta için \.

Dersteki örnekler (server_audit.txt)

grep -E "192\.168\.1\.10" server_audit.txt        # tam IP
grep -E "^root" server_audit.txt                  # root ile baslayan
grep -E "/bin/false$" server_audit.txt            # /bin/false ile biten
grep -E '" [4][0-9][0-9] ' server_audit.txt       # 4xx durum kodlari
grep -E '" [5][0-9][0-9] ' server_audit.txt       # 5xx durum kodlari
grep -E "([0-9]{1,3}\.){3}[0-9]{1,3}" server_audit.txt   # IP adresi iceren satirlar
grep -E " [0]+$" server_audit.txt                 # sonu 0 olan (bos yanit)
grep -E "(root|admin)" server_audit.txt           # root ya da admin gecen
grep -E '^(root|guest)' server_audit.txt          # root ya da guest ile baslayan
grep -E '[0-9]{4}-[0-9]{2}-[0-9]{2}' server_audit.txt    # tarih
grep -E '[a-z]+@[a-z]+' server_audit.txt          # e-posta
grep seçeneğiİşi
-Egenişletilmiş regex (+, ?, |, {} için)
-ibüyük küçük harf ayırma
-vuymayan satırları bas
-cuyan satır sayısı
-nsatır numarasıyla bas
-oyalnızca eşleşen kısmı bas

sed

Biçim: sed -E 's/aranan/yerine/' dosya. Satırdaki ilk eşleşmeyi değiştirir, sona g konursa hepsini. Dosyayı değiştirmez, ekrana basar.

Yakalama ve geri yazma

sed -E -n 's/^([a-z]+):x:([0-9]+):.*/User=\1 (ID=\2)/p' server_audit.txt

Çıktı: User=root (ID=0), User=admin (ID=1001), User=guest (ID=1002)

ParçaAnlamı
^([a-z]+)satır başındaki harfler, birinci grup
:x:düz yazı
([0-9]+)rakamlar, ikinci grup
:.*satırın geri kalanı
\1 \2birinci ve ikinci grubun yakaladığı
-n ve sondaki pyalnızca değişen satırları bas
# kullanici adi ve kabuk: "root uses /bin/bash"
sed -E -n 's/^([a-z]+):.*:([^:]+)$/\1 uses \2/p' server_audit.txt

Açgözlü eşleşme tuzağı

Girdi: meta: <b>CRITICAL</b> <span>OVERHEAT</span>

sed -E 's/<.*>//' server_audit.txt        # YANLIS: "meta: " kalir
sed -E 's/<[^>]*>//g' server_audit.txt    # DOGRU: "meta: CRITICAL OVERHEAT"

* açgözlüdür: <.*> ilk < ile satırdaki en son > arasındaki her şeyi tek eşleşme sayar. <[^>]*> ise "> olmayan karakterler" dediği için her etiketi ayrı eşleştirir.

Awk

Biçim: awk 'koşul { iş }' dosya. Dosyayı satır satır okur, her satırı sütunlara böler. Koşul yoksa her satırda çalışır, iş yoksa satırı basar.

DeğişkenAnlamı
$0satırın tamamı
$1 $2birinci, ikinci sütun
$NFson sütun. $(NF-1) sondan ikinci
NFsatırdaki sütun sayısı
NRbaştan beri okunan satır sayısı
FNRo anki dosyadaki satır numarası
FSgirdi ayracı, varsayılan boşluk. -F: ile aynı
OFSçıktı ayracı, print'te virgülün yerine yazılır
RS ORSgirdi ve çıktı satır ayracı

Sütun basma ve seçme (data.txt)

awk '{ print $2 }' data.txt                     # ikinci sutun
awk '{ print $2, $3 }' data.txt                 # iki sutun, arada bosluk
awk '{ print NR, NF, $1 }' data.txt             # satir no, sutun sayisi, ilk sutun
awk 'NR > 1 { print $2, $3 }' data.txt          # baslik satirini atla
awk '$3 > 90 { print $2, $3 }' data.txt         # puani 90'dan buyuk
awk '$4 == "QA" { print $2 }' data.txt          # bolumu QA
awk '/Engineering/ { print $2 }' data.txt       # satirda Engineering gecen
awk '$2 ~ /^A/ { print $2 }' data.txt           # adi A ile baslayan
awk 'NR > 1 && $3 < 50 { print $2, $3 }' data.txt
awk -F: '{ print $1, $NF }' server_audit.txt    # ayrac iki nokta
awk -F: '$NF == "/bin/bash" { print $1 }' server_audit.txt
awk -F'[,;\t]+' '{ print $1, $2 }' dosya        # ayrac regex olabilir

Koşullar C ile aynı: > < == != && ||. Regex ile sınama: ~ uyar, !~ uymaz.

BEGIN, END, toplam, ortalama

BölümNe zaman çalışır
BEGIN { }dosya okunmadan önce bir kez: ayraç, başlık
{ }her satır için
END { }dosya bittikten sonra bir kez: toplam, özet
awk '{ s += $3 } END { print s }' data.txt
awk 'NR > 1 { sum += $3; n++ } END { print "Sum:", sum, "Avg:", sum / n }' data.txt
awk '$4 == "Engineering" { s += $3; n++ } END { print s / n }' data.txt
awk 'BEGIN { FS = ":"; OFS = " -> " } { print $1, $NF }' server_audit.txt
awk 'END { print NR }' data.txt                 # satir sayisi

Değişken tanımlanmaz, ilk kullanımda 0 ya da boş yazı olarak başlar.

printf

awk 'NR > 1 { printf "%-15s %6.1f\n", $2, $3 }' data.txt
awk 'BEGIN { printf "%-12s %8s\n", "NAME", "SCORE" } NR > 1 { printf "%-12s %8.2f\n", $2, $3 }' data.txt

C ile aynı, yalnızca parantez yok. %-15s sola yaslı 15 karakter, %8d sağa yaslı 8 karakter, %6.2f iki ondalık.

İlişkisel dizi: sayma ve gruplayarak toplama

awk 'NR > 1 { count[$4]++ } END { for (d in count) print d, count[d] }' data.txt
awk 'NR > 1 { sum[$4] += $3 } END { for (d in sum) print d, sum[d] }' data.txt
awk '/GET|POST/ { c[$(NF-1)]++ } END { for (k in c) print k, c[k] }' server_audit.txt
ParçaAnlamı
count[$4]++dördüncü sütundaki değer için sayacı bir artır. Dizinin numarası yazı olabilir
for (d in count)dizideki her anahtar için dön
if (k in arr)anahtar dizide var mı
delete arr[k]anahtarı sil

Tek satırlıklar

Komutİşi
awk '{print NR, $0}'satırları numaralandırır
awk '{s+=$3} END {print s}'üçüncü sütunu toplar
awk '!seen[$0]++'tekrarlanan satırları atar. İlk görüşte seen 0'dır, !0 doğru olduğu için basılır, sonra 1 olur
awk 'NF'boş satırları atar
awk 'END {print NR}'satır sayısı

String fonksiyonları

Fonksiyonİşi
length(s)uzunluk
substr(s, başla, n)parça alır. Numaralar 1'den başlar: substr("istanbul", 1, 3) sonucu ist
index(s, t)t'nin s içindeki yeri, yoksa 0
toupper(s) tolower(s)büyük, küçük harf
sub(regex, yeni, hedef)ilk eşleşmeyi değiştirir
gsub(regex, yeni, hedef)bütün eşleşmeleri değiştirir
split(s, dizi, ayraç)parçalara böler, dizi[1]'den başlar, parça sayısını döndürür
match(s, regex)eşleşmenin yerini RSTART, uzunluğunu RLENGTH'e koyar
awk 'NR > 1 { gsub(/_/, " ", $2); print $2 }' data.txt
awk 'NR > 1 { print toupper(substr($2, 1, 3)) }' data.txt
awk '{ n = split($1, p, "."); print p[1], p[2] }' dosya

Bir sütuna değer atanınca ($2 = ...) awk $0'ı OFS ile yeniden kurar.

if ve üçlü operatör

awk 'NR > 1 { if ($3 >= 90) print $2, "HIGH"; else print $2, "LOW" }' data.txt
awk 'NR > 1 { print $2, ($3 >= 90 ? "HIGH" : "LOW") }' data.txt

İki dosyayı birleştirme: NR == FNR

departments.txt: bölüm no ve ad. employees.txt: çalışan no, bölüm no, ad, maaş.

awk 'NR == FNR { dept[$1] = $2; next } { print $3, (($2 in dept) ? dept[$2] : "Unknown") }' departments.txt employees.txt
ParçaAnlamı
NR == FNRyalnızca birinci dosyada doğru. NR bütün dosyalar boyunca sayar, FNR her dosyada 1'den başlar
dept[$1] = $2birinci dosyadan tablo kur: numara, ad
nextbu satırla iş bitti, sonraki kurala geçme
ikinci blokikinci dosyanın satırları için çalışır, tablodan bölüm adını bulur

Kullanıcı tanımlı fonksiyon ve betik dosyası

awk 'function double(x) { return x * 2 } NR > 1 { print $2, double($3) }' data.txt

# betik dosyasi: awk -f betik.awk data.txt
BEGIN { FS = ":" }
{ print "User: " $1 "\tUID: " $3 "\tShell: " $7 }

Betik dosyasının ilk satırı #!/usr/bin/awk -f olursa doğrudan çalıştırılabilir.

Log örneği (derste)

awk '{ ip_count[$1]++; total += $10; if ($9 ~ /^5/) errs++ }
     END { print "5xx:", errs + 0; for (i in ip_count) print i, ip_count[i] }' access.log

Hangi araç ne için

Araçİşi
grepkalıba uyan satırları bulur
sedsatırda bul ve değiştir, sil, ekle
awksütunlarla çalışır: seçme, toplama, sayma, dosya birleştirme

Örnek veri dosyaları

server_audit.txt

root:x:0:0:root:/root:/bin/bash
admin:x:1001:1001::/home/admin:/bin/sh
guest:x:1002:1002::/home/guest:/bin/false
[2026-11-11] 192.168.1.10 "GET /index.html" 200 4520
[2026-11-11] 10.0.0.45 "POST /api/v1/auth" 401 320
[2026-11-11] 172.16.0.8 "GET /missing.php" 404 180
[2026-11-11] 192.168.1.50 "GET /status" 500 0
contact: admin@prod-cluster.net, dev-ops@test.io
meta: <b>CRITICAL</b> <span>OVERHEAT</span>

data.txt

# ID   Name          Score   Department
101    Alice_Smith    88.5   Engineering
102    Bob_Jones     105.0   QA
103    Charlie_Day   -12.0   Operations
104    Diana_Prince   94.0   Engineering
105    Evan_Wright    72.5   Security
106    Fiona_Gall    120.0   Operations
107    George_Clark   -5.0   QA
108    Hannah_Abbot   63.0   Security
109    Ian_Malcolm    99.5   Engineering
110    Julia_Roberts  45.0   Operations

departments.txt

10 Engineering
20 Operations
30 Quality_Assurance
40 Information_Security
50 Human_Resources

employees.txt

E101 10 Alice_Martin 92000
E102 20 Bob_Jenkins 78000
E103 10 Charlie_Diaz 95000
E104 30 Diana_Prince 88000
E105 40 Evan_Wright 84000
E106 99 Frank_Miller 71000
E107 50 Grace_Hopper 105000
E108 60 Henry_Ford 65000

DSE501_Hwk1_Instructors.txt (9 alanlı)

Prof. Dr., Hasan, Dag, 60, M, Cibali, 1, Istanbul, Turkey.
Prof. Dr., Reiner, Creutzburg, 68, M, Ernst-Reuter Platz, 10, Berlin, Germany.
Assoc. Prof. Dr., Jane, Schwarz, 34, F, Jung Street, 23, Chicago, USA.
Dr., Ayse, Kaya, 45, F, Bagdat Caddesi, 112, Istanbul, Turkey.
Assistant Prof. Dr., Maria, Rossi, 39, F, Via Roma, 15, Milano, Italy.
Assistant Prof. Dr., Klaus, Tomy, 27, M, Blume Street, 98, Potsdam, Germany.
Başa dön